Pişiklər gözəl və yumşaq tükləri ilə tanınırlar, lakin eyni zamanda çox tük tökə bilərlər. Pişiklərdə tük tökülməsi köhnə və ya zədələnmiş tüklərdən xilas olmasına kömək edən təbii bir prosesdir. Lakin həddindən artıq tük tökülməsi, daxili sağlamlıq probleminin və ya ətraf mühit faktorlarının göstəricisi ola bilər.

Pişiklərdə Fizioloji Tük Tökülməsi

Pişiklərdə tük tökməsi’nin arxasında duran bioloji mexanizm onların fiziologiyasının iş prinsiplərini anlamaq üçün maraqlı bir mövzudur. Tük tökülməsi — pişiklərin köhnə, ölmüş tükləri itirərək yerinə yeni tüklərin çıxmasını təmin edən təbii bir prosesdir. Bu proses onların:

  • bədən istiliyini tənzimləməsinə,
  • dərinin sağlam qalmasına,
  • tüklərin dolaşmasının və top halına gəlməsinin qarşısını almasına kömək edir.

Pişiklərə tük tökülməs’inin tezliyi və miqdarı, pişiyin cinsi, yaşı, qidalanması və yaşadığı mühit kimi amillərdən asılı olaraq dəyişir.
Məsələn, Maine Coon və Fars pişiyi kimi uzun tüklü cinslərdə, xüsusilə yaz və payız mövsümlərində tük tökülməsi daha çox olur.

Tük böyüməsinin mərkəzində üç mərhələdən ibarət tük böyümə dövrü dayanır:

  1. Anagen mərhələsi – tükün böyümə mərhələsi,
  2. Katajen mərhələsi – keçid mərhələsi,
  3. Telojen mərhələsi – istirahət mərhələsi.

Pişiklərdə tük tökülməsinin ən yayılmış səbəblərindən biri mövsüm dəyişikliyidir. Yazda pişiklər qış tüklərini tökərək, isti havalara uyğun daha incə tüklərlə əvəzləyirlər.

Pişiklərdə Qidalanmaya Bağlı Tük Tökülməsi

pişiklərdə tük tökülməsi

Pişiklərdə tük tökülməsinin səbəbləri qeyri-düzgün və ya zəif qidalanmadır. Pişiklər sağlam və parlaq tük örtüyünü qorumaq üçün zülal və əsas yağ turşuları ilə zəngin qidaya ehtiyac duyurlar.
Əgər onların qidalanması bu maddələrlə kifayət qədər təmin olunmazsa, tük quru, kövrək və asanlıqla tökülən hala gəlir.

Bu, pişik sahiblərinin ən çox qarşılaşdığı problemlərdən biridir və aşağıdakı səbəblərdən qaynaqlana bilər:

  • düzgün qidalanma rejiminin olmaması,
  • keyfiyyətsiz pişik yemi istifadəsi,
  • pişiyin iştahasına və bədən vəziyyətinə təsir edən tibbi problemlər.

Qidalanma ilə bağlı ən çox görülən tibbi hallardan biri pişik yemlərindəki bəzi maddələrə qarşı allergiya və ya həssaslıqdır.
Pişiklər toyuq, balıq kimi yemlərdəki zülallara, eləcə də ticarət yemlərindəki taxıllara və dolgu maddələrinə qarşı allergiya inkişaf etdirə bilərlər.

Bundan başqa, bəzi pişiklərdə alopesiya (tibbi tük tökülməsi xəstəliyi) də müşahidə oluna bilər.
Belə hallarda veterinar həkimlər:

  • pəhriz dəyişikliyi tövsiyə edə bilər,
  • daxili xəstəliklərin müalicəsi üçün dərmanlar və yem əlavələri yaza bilərlər.

Pişiklərdə Stressə Bağlı Tük

Pişiklərdə tük tökülməsinə təsir edən mühüm amillərdən biri emosional stressdir. Stress, pişiklərdə həddindən artıq tük tökülməsini tətikləyə bilən əsas səbəblərdəndir. Pişiklər çox həssas canlılardır və onların mühitində və ya gündəlik rutinində baş verən hər hansı dəyişiklik stressə səbəb ola bilər. Bu da nəticə etibarilə tük tökülməsini artırır.

Stress yaradan hallar aşağıdakılar ola bilər:

  • yeni evə köçmək,
  • evə yeni bir heyvanın və ya körpənin gətirilməsi,
  • evdə qonağın qalması,
  • gündəlik rejimin və ya yemlənmə vaxtının dəyişməsi.

Stress altında olan pişiklərdə tük tökülməsi bəzən özünü yalama davranışının artması ilə də müşahidə olunur. Pişik çox yuyunduqda, bu da tüklərin daha tez qırılıb tökülməsinə səbəb olur.

Pişiklərdə Cinsə Bağlı Tük Tökülməsi

pişiklərdə tük tökülməsi

Pişiklərdə tük tökülməsinə təsir edən əsas faktorlardan biri də onların cinsidir. Bəzi pişik cinsləri genetik quruluşlarına görə digərlərindən daha çox tük tökür.

Məsələn:

  • Uzun tüklü Himalay pişikləri, qısa tüklü Siyam pişiklərindən daha çox tük tökür.
  • Fars (Pers), Maine Coon və Ragdoll cinsləri də çox tük tökən pişik növlərinə daxildir.

Tük tökülməsinə təsir edən digər bir amil də mövsüm dəyişikliyidir. Gün işığının və temperaturun dəyişməsi nəticəsində, xüsusilə yaz və bahar aylarında pişiklər daha çox tük tökürlər. Bu dövrdə onlar qalın qış tüklərini ataraq daha yüngül, isti havaya uyğun tük örtüyü ilə əvəzləyirlər.

Pişiyin yaşı da tük tökülməsinə təsir göstərir:

  • Bala (yeni doğulmuş) və yaşlı pişiklər ümumiyyətlə orta yaşlı pişiklərə nisbətən az tük tökürlər.
  • Pişiklərdə Hormonlarla Bağlı Tük Tökülməsi
  • Cütləşmə mövsümü ərzində pişiklər özlərini və partnyorlarını çox tez-tez yalamağa meyilli olurlar. Bu da davamlı yalama və dişləmə nəticəsində tük tökülməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə erkək pişiklərdə, dişilərə nisbətən daha aqressiv tərtib davranışı (tımar) müşahidə olunur və bu da tük itkisini artırır.
  • Hamiləlik dövrü də pişiklərdə hormonal dəyişikliklər səbəbindən tük tökülməsinə yol aça bilər. Dişi pişiyin orqanizmi hamiləliyə uyğunlaşarkən östrogen səviyyəsində azalma baş verə bilər ki, bu da tük itkisinə səbəb olur. Bundan əlavə, balaları daşımaqla bağlı fiziki gərginlik və stress, pişiyin özünü daha çox yalamağa başlamasına gətirib çıxara bilər və bu da tük tökülməsini daha da artırır.
  • Bununla yanaşı, yaş və xəstəliklə əlaqəli hormonal dəyişikliklər də tük tökülməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, hipertireoz (tiroid vəzinin artıq işləməsi) yaşlı pişiklərdə geniş yayılmış bir haldır və həddindən artıq tük tökülməsinə gətirib çıxara bilər. Eyni şəkildə, Kuşing (Cushing) xəstəliyi olan pişiklərdə də bədən tərəfindən artıq kortizol hormonunun istehsalı nəticəsində tük itkisi müşahidə oluna bilər.

Pişiklərdə Parazitlərlə Bağlı Tük Tökülməsi

  • Parazitar infestasiyalar (yəni bədənə yerləşən zərərli orqanizmlər) pişiklərdə tük tökülməsinin səbəblərindən biridir. Xarici parazitlər — bitlər, gənələr, pirelər və dəri gənələri (akarlar) — pişiyin dərisini qıcıqlandıraraq onun özünü çox qaşımasına və yalamağasəbəb olur.
  • Bu hal xüsusilə boyun, quyruq kökü və qulaq ətrafında tük tökülməsi ilə nəticələnir. Ağır hallarda isə bu vəziyyət ikinci dərəcəli dəri infeksiyalarına yol aça bilər.
  • Normal şəraitdə pişik tük tökərkən, dəridə kir və ölü hüceyrələrin toplanmasının qarşısı alınır, bu da dərinin sağlam qalmasına kömək edir. Lakin həddindən artıq tük tökülməsi, çox zaman daxili və ya xarici sağlamlıq probleminin əlaməti olur.
  • Bu səbəbdən, pişiyinizin tük tökülmə vərdişlərini müşahidə etmək və hər hansı dəyişiklik və ya seyrəkləşmə fərq etdikdə baytara müraciət etmək vacibdir.
  • Bəzi hallarda pişiklərdə tük tökülməsinin səbəbi allergiyalar, parazitlər, hormonal pozğunluqlar və ya digər tibbi problemlərlə əlaqəli ola bilər. Buna görə də, pişiyin təhlükəsizliyi və sağlamlığı üçün tük tökülməsinin səbəbini müəyyənləşdirmək və düzgün müalicə aparmaq çox önəmlidir.

Sizində sevimli ev heyvanlarınızda bu kimi xəstəliklər varsa Vetanimal klinikasında online konsultasiya ala bilərsiniz

Leave a reply