Pişiyinizin sağlamlığı birbaşa onun həyati orqanlarının funksiyasından asılıdır. Bunlar arasında ən mühümü isə böyrəklərdir. Pişiklərdə böyrək çatışmazlığı, xüsusilə yaşlı pişiklərdə ən çox rastlanılan ölüm səbəblərindən biridir. Bəs bu xəstəliyin qarşısını necə almaq olar?

Pişiklərdə Böyrək Çatışmazlığı Nədir?

Sağlam böyrəklər qandakı tullantıları təmizləyir, elektrolit balansını qoruyur, bədənin su balansını tənzimləyir və qan təzyiqini idarə edir. Həmçinin, qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdıran hormonlar ifraz edir.

Pişiklərdə böyrək çatışmazlığı yaşandıqda, böyrəklər bu funksiyaları yerinə yetirə bilmir və bədəndə toksinlər yığılmağa başlayır.

Pişiklərdə Böyrək Çatışmazlığının Növləri

1. Akut (Kəskin) Böyrək Çatışmazlığı

Bu növ günlər və ya həftələr ərzində qəfil inkişaf edir. Hər yaşda olan pişiklərdə müşahidə oluna bilər. Əsas səbəbləri:

  • Zəhərlənmələr: (Məsələn, zambaq gülü, antifriz, bəzi dərmanlar).
  • Travmalar: Qəzalar nəticəsində böyrəyin zədələnməsi.
  • Yoluxucu xəstəliklər: Ağır infeksiyalar.

2. Xroniki Böyrək Çatışmazlığı (CKD)

Bu, aylarla və ya illərlə davam edən tədricən pisləşmə prosesidir. Beynəlxalq tədqiqatlara görə, 10 yaşdan yuxarı hər 3 pişikdən birində xroniki böyrək problemi yaranır.

pişiklərdə böyrək çatızmazlığı

Pişiklərdə Böyrək Çatışmazlığının 5 Erkən Əlaməti

Xəstəliyin ilkin mərhələlərini bir çox sahib qocalıq əlaməti ilə qarışdırır. Beynəlxalq standartlara görə aşağıdakı əlamətləri görən kimi baytara müraciət etməlisiniz:

  • Poliuriya və Polidipsiya: Pişiyin normadan çox su içməsi və daha tez-tez sidiyə çıxması.
  • Çəki itkisi: Heç bir səbəb olmadan arıqlama.
  • Tüklərin matlaşması: Pişiyin özünə qulluğu dayandırması və tüklərin baxımsız görünməsi.
  • Ağızdan gələn qoxu: Qanda toksinlərin artması nəticəsində yaranan ammonyak qoxusu.
  • İştahasızlıq: Yeməkdən imtina və qusma.

Pişiklərdə Böyrək Çatışmazlığı Mərhələləri (IRIS Təsnifatı)

Dünya miqyasında baytarlar xəstəliyin ağırlığını və irəliləmə sürətini IRIS (International Renal Interest Society) standartlarına görə 4 əsas mərhələyə bölürlər. Bu təsnifat müalicə planının təyin edilməsində həlledici rol oynayır:

  • Mərhələ 1: Böyrək funksiyası azalmağa başlayıb, lakin orqanizm hələ bunu kompensasiya edir. Xarici simptomlar demək olar ki, yoxdur, diaqnoz yalnız qan və sidik analizləri ilə qoyula bilər.
  • Mərhələ 2 və 3: Xəstəliyin simptomları (arıqlama, çox su içmə) artıq aşkar görünür. Bu mərhələdə böyrəklərin süzmə qabiliyyəti ciddi şəkildə azalıb və müalicəyə dərhal başlanılmalıdır.
  • Mərhələ 4 (Terminal): Böyrək funksiyasının 90%-dən çoxu itirilib. Bu, son mərhələdir, vəziyyət krititkdir və pişikdə ağır zəhərlənmə (uremiya) əlamətləri müşahidə olunur.

Müalicə və Qidalanma

Xroniki böyrək çatışmazlığı tam müalicə olunmasa da, düzgün idarəetmə ilə pişiyin həyat keyfiyyətini artırmaq olar:

  • Renal Pəhriz: Fosfor və zülal səviyyəsi tənzimlənmiş xüsusi tibbi yemlər.
  • Hidratasiya: Pişiyin daim təzə suya çıxışını təmin etmək, lazım gəldikdə dərialtı serumlar.
  • Daimi Monitorinq: Kreatinin və SDMA testləri ilə böyrək funksiyasını izləmək.

Tez-tez verilən suallar (FAQ):

1. Böyrək çatışmazlığı olan pişik nə qədər yaşaya bilər?

Pişiyin ömrü xəstəliyin hansı mərhələdə (IRIS mərhələləri) aşkar edilməsindən və müalicəyə göstərilən reaksiyadan asılıdır. Erkən diaqnoz (1-ci və 2-ci mərhələ) və düzgün renal pəhriz ilə pişiklər illərlə keyfiyyətli həyat sürə bilərlər. Lakin sonuncu (4-cü) mərhələdə bu müddət adətən bir neçə aydan bir neçə həftəyə qədər azala bilər. Daimi baytar nəzarəti ömrü uzadan ən əsas amildir.

2.Böyrək xəstəliyi olan pişiyə ev yeməyi vermək olarmı?

Böyrək çatışmazlığı olan pişiklərdə qidalanma çox həssas məsələdir. Adi ev yeməkləri və ya standart hazır yemlərdə olan yüksək fosfor və zülal səviyyəsi böyrəkləri daha çox zədələyə bilər. Əgər evdə yemək hazırlamaq məcburiyyətindəsinizsə, bu mütləq bir baytar diyetoloq tərəfindən hazırlanmış, fosforu məhdudlaşdırılmış xüsusi reseptlə olmalıdır. Lakin beynəlxalq protokollar daha balanslı olduqları üçün peşəkar “Renal” seriyalı tibbi yemləri tövsiyə edir.

Nəticə

Pişiklərdə böyrək çatızmazlığı ciddi bir diaqnoz olsa da, bu, hər zaman ümidsiz bir vəziyyət demək deyil. Tibbin və baytarlıq elminin inkişafı sayəsində, xüsusilə erkən mərhələdə qoyulan diaqnozlar pişiklərin uzun və rahat bir həyat sürməsinə imkan verir. Unutmayın ki, pişiyinizin su içmə vərdişindəki və ya çəkisindəki ən kiçik dəyişiklik böyrəklərin kömək çağırışı ola bilər.

Müntəzəm baytar müayinələri, düzgün pəhriz və vaxtında tətbiq edilən müalicə üsulları ilə sevimli dostunuzun ömrünü illərlə uzada bilərsiniz. Əgər pişiyinizdə yuxarıda qeyd olunan simptomlardan hər hansı birini müşahidə edirsinizsə, vaxt itirmədən peşəkar bir baytarla məsləhətləşin.

ˇ

Leave a reply